Polemische essays

Bundel essays over verschillende onderwerpen, geschreven in de periode 1978-1982

Studie over het werk van de Nederlandse dichteres (1909-1998).

In een magische wereld waar zij de werkelijkheid ontvluchten leren twee jonge mensen dat zij ook daar strijdbaar moeten zijn om hun leven meer inhoud te geven

Romantrilogie over de ondergang van een familie en een land.

Een staflid van een showbusiness-akademie in Hollywood, langs operatieve weg vrouw geworden, blijkt zelf de persoon te zijn voor wiens weduwe zij zich uitgeeft.

Herinneringen aan liefde, verlies en muziek die je nooit loslaat. Murakami raakt diep met een verhaal over jeugd, verlangen en tijd. Dit boekje gaat over een naamloze, oudere verteller die terug denkt aan twee bepalende liefdes uit zijn jeugd, de ene niet meer dan een obsessie, de andere een belangrijke leerschool. ‘Er zijn mensen die stellen dat de periode waarin popsongs het diepst binnenkomen en je het meest vervullen, de gelukkigste tijd van een mensenleven is. Misschien is dat zo. Misschien ook niet.’

In 1990 begeeft Amélie San zich op de Japanse arbeidsmarkt. Ze vindt een baan als tolk in Tokyo en maakt kennis met een meedogenloze bedrijfscultuur. Bij Yumimoto, een firma met een onwrikbare hiërarchie, wordt van de werknemers de puurste kadaverdiscipline verwacht. Haar superieuren beschouwen de westerse dadendrang en ondernemingslust van Amélie als het toppunt van subversie. De jonge vrouw slaagt er niet in zich te plooien naar de absurde logica van het Japanse bedrijfsleven, wordt herhaaldelijk weggepromoveerd en eindigt haar carrière twaalf hilarische maanden later als toiletjuffrouw.

Analytische annotatie: Verhalen.

Amélie Nothomb heeft iets met Japan. Ze bracht er haar eerste levensjaren door, en ook later woonde en werkte ze er. Sinds ze in haar roman Met angst en beven uit 1999 verslag uitbracht over die laatste periode, heeft ze regelmatig over haar liefde voor het land geschreven. Maar, stelt ze daarbij vast, het lijkt erop dat de liefde onbeantwoord blijft. In De onmogelijke terugkeer doet Amélie Nothomb het relaas van een reis naar Japan in mei 2023, de eerste in jaren, in het gezelschap van haar vriendin Pep Beni. Terwijl die haar bezweert niet nostalgisch te worden, worstelt de schrijfster met warme én akelige herinneringen aan haar Japanse jaren. De nagedachtenis van haar overleden vader, met wie ze veel tijd doorbracht in Tokio en Kyoto, speelt haar parten. De reis naar Japan wordt ook een reis naar het verleden. De onmogelijke terugkeer werd vertaald door Marijke Arijs.

29 mei 2018. Tijdens een tumultueuze vergadering van de VN Veiligheidsraad in New York, gewijd aan de MX17-ramp, wordt onder de aanwezige journalisten het bericht verspreid dat hun Russische collega Grigori Moerasjko in Kiev is doodgeschoten. Een vriend van hem, de Nederlandse oorlogsverslaggever Natan Haandrikman, besluit onmiddellijk van New York naar Kiev te vliegen om de weduwe bij te staan. Moerasjko blijkt te hebben samengespannen met de Oekraïense geheime dienst om de Russen te misleiden. Hij heeft zichzelf daarmee ongewild tot een verspreider van fake news gemaakt. Een doodzonde in de ogen van de onafhankelijke journalistiek: bevriende collega?s vallen hem massaal af, behalve Haandrikman. Het ergste is dat ook zijn geliefde Yulia zich door Grigori verraden voelt en hem verlaat. Door iedereen verstoten keert hij naar Rusland terug om daar onverschrokken zijn onderzoek naar de toedracht van 'MX17'voort te zetten.

Een monumentaal, Tolstojesk familie-epos dat zes generaties omspant tussen 1900 en nu. Acht levens van één Georgische familie, beginnend in een kleine stad tussen Georgië en Azerbaidzjan, waar een getalenteerde chocolatier zijn dochters grootbrengt en en passant een recept bedenkt voor een verrukkelijke chocoladedrank met gevaarlijke krachten. Het brengt hem rijkdom en aanzien, maar dat betekent in die tijd ook al spoedig een gevaar. Niza is de achterkleindochter van Stasia, een van de dochters van de chocolatier. Zij woont in Berlijn en vertelt op meeslepende wijze, maar ook met veel ironie en humor, de dramatische geschiedenis van haar familie en die van de ‘rode’ twintigste eeuw – een cruciale periode in de Europese geschiedenis – met de opkomst en ondergang van de Sovjet-Unie, het wegvallen van het IJzeren Gordijn en de perestrojka.

Beschouwing over de omgang van de mens met dieren en planten. Dit boek van Gregorius van Tours, die van 573 tot 594 bisschop van Tours was en een van de belangrijkste kerkelijke leiders van zijn tijd, vormen een fascinerende bron van informatie over de overgangsperiode van de Oudheid naar de Middeleeuwen in het gebied dat sinds Julius Caesar onder de naam Gallië deel had uitgemaakt van het Romeinse Rijk. Gregorius is een geboren verteller en zijn verhalen bieden direct inzicht in de manier waarop men de ruige werkelijkheid van de zesde eeuw op orde probeerde te brengen en in die orde de eigen positie probeerde te verdedigen. Die orde is voor Gregorius duidelijk een katholieke orde. Voor heidenen, joden en andersdenkende christenen kent de bisschop geen genade, zij behoren niet tot de naasten aan wie men in christelijke deemoed enige naastenliefde verschuldigd is.

Haruki Murakami heeft de wereld betoverd met zijn indringende literatuur. Hoe komt het dat zijn verhalen zoveel mensen raken? Alleen omdat het spannend en goed geschreven is, of spreekt de Japanner ook op dieper niveau aan? Ype de Boer laat zien dat Murakami's verhalen ons iets kunnen leren over een fundamentele gespletenheid in het menselijk bestaan. Aan de hand van de mysterieuze sferen vol levende schaduwen, belichaamde logo's en magische dieren, illustreert De Boer hoe de ontwikkeling die Murakami's personages doormaken direct van waarde is voor de moderne westerling. Deze omvattende en originele bespreking van Murakami's fictie nodigt uit om diens verhalen aan het eigen leven te relateren en kwesties als identiteit, zelfbehoud, zelfkennis, verantwoordelijkheid, liefde, dood, vrijheid en het lot in een nieuw licht te plaatsen.

Als een meisje in een grote Japanse stad de nacht lezend doorbrengt in een kroeg, ontmoet ze een student die haar zus kent.

Studie over de Oudgriekse dichter (8e eeuw v. Chr.).

Polemische artikelen over uitingen van reclame en architectuur. In 'Het boze oog' blijkt Gerrit Komrij er weer in geslaagd een geheel nieuwe bevolkingsgroep tegen zich in het harnas te jagen: die van de architecten en vormgevers, of wat zich daar voor uitgaf. Aan de hand van foto's die elkaar aanvullen of met elkaar contrasteren laat hij alleen zijn oog het werk doen. Onbevooroordeeld, wars van architectonische scholen en prietpraat. Al doende ontstond de wetenschap van het neo-ocularisme. Het nieuwe kijken dat niets vergoelijkt en zich niets aantrekt van de nieuwe kleren van de bouwkeizers die onze horizon verpieteren met hun mengeling van truttigheid en arrogantie. Hij maakt van het woord 'architect' een der ergste vloeken die de Nederlandse taal bezit en knaagt als een worm aan het vormgeversgeweten. De architectenwereld jeremieerde en klaagde steen en been: nog nooit was een zo indringend beroep op ze gedaan om de hand in eigen boezem te steken, om van hun kunstjes weer een kunst te maken. In 'Het boze oog' wordt ook ingegaan op thema's als ornament, functionaliteit, ruïnes, de rol va de politieke macht, op het hele complex van horizon en omgeving.

In elk verhaal van 'Eerste persoon enkelvoud' deelt de ik-figuur een uniek fragment van zijn werkelijkheid met ons. Het is Murakami op zijn zuiverst: bevreemdend, troostrijk, geestig, ontroerend.

Twee oudere jongeren toeren in een walm van sigarettenrook en country-muziek van Tilburg naar de rosse buurt van Hamburg om een precair klusje te klaren.

Alfabetische lijst met zelfstandige naamwoorden die een dierennaam bevatten, maar een niet-dierlijke betekenis hebben. Tussen Angsthaas en Zebrapad. Angsthaas, herbergier, oorlam, zebrapad... dit zijn enkele voorbeelden van de 'oneigenlijke diernamen' die de Nederlandse taal rijk is. Veel woorden zijn ons wel bekend, maar kent u ook de betekenis van kaardwolf of landhaai? In dit boekje komen ze allemaal aan bod. Zo leert u bijvoorbeeld de acht betekenissen van het woord 'vos' en dat een muil een kruising tussen een zalm en een forel is. Willem Sluiskes heeft de woorden in dit boekje verzameld en tevens versierd met fraaie illustraties. De start van zijn verzamelwoede heeft een bouwkundige achtergrond: is een 'steunbeer' echt een beer die steunt?

'Oeroeg was mijn vriend.' Zo begint het aangrijpende verhaal van de vriendschap tussen een Indonesische jongen en de zoon van een Nederlandse administrateur in het Nederlands-Indië van voor de Tweede Wereldoorlog. Geleidelijk groeien de twee jongens uit elkaar. Wanneer de Nederlandse jongen na een studie in Delft terugkeert in het Indië dat nog net geen Indonesië is geworden, blijkt hun verwijdering te zijn uitgegroeid tot een kloof. Oeroeg heeft gekozen: voor zijn eigen volk en tegen de Nederlanders, dus ook tegen zijn vriend. Geschokt vraagt die zich af of hij voorgoed een vreemde zal zijn in het land van zijn geboorte.

Schrijfster Anita Koetsier mag als fly on the wall mee met de verkiezingscampagne van James Moreau, de nieuwe leider van een rechtse splinterpartij. Met een verrassend simpel programma schiet hij als een komeet omhoog in de peilingen. Wat spreekt de mensen zo aan in het verhaal van deze jonge, knappe politicus? In zijn ambities om een brede beweging te vormen, mobiliseert hij ook tegenkrachten. Moreau is geliefd, gevreesd én gehaat. De dag van de verkiezingen wordt de dag des oordeels. 'De populist' is een speels en virtuoos geschreven roman vol stof voor discussie.

Een jonge Nederlandse vrouw van Indische afkomst wordt voortdurend geconfronteerd met haar anders zijn.

Nadat een schrijversechtpaar twee zoons heeft verloren bij een ongeluk, krijgen ze nog een dochter die de Amsterdamse Wallen bestudeert. Weduwe voor een jaar is een komisch, maar ook een onthutsend boek, een rijkgeschakeerde liefdesgeschiedenis met een verbluffende emotionele kracht. Een prachtige roman over het verstrijken van de tijd en de onverbiddelijkheid van verdriet.

Een lastige kwaal maakt een besluiteloze man uiteindelijk doortastend.

De alom gerespecteerde geoloog Egon Wachter is 43 jaar oud als hij een waagstuk onderneemt dat hem letterlijk zijn kop kan kosten, maar waarmee hij ook heel veel geld kan verdienen. In opdracht van zijn jeugdvriend Axel, inmiddels een beruchte crimineel, levert hij een partij heroïne af in een land dat korte metten maakt met drugssmokkelaars. De persoon aan wie Egon zijn koffer moest overhandigen, blijkt een vrouw te zijn. Een vrouw die hij eerder meent te hebben gezien...

Een oude man zit voor zijn huis, in afwachting van zijn dochter.