Prive Domein

Levensverhaal van de in Rusland geboren vrouw maar in Frankrijk levende (1872-1950), behorend tot de gegoede kringen die door haar gevoel voor kunst, cultuur en avontuur veel bekende Franse kunstnaars kende. Misia, het levensverhaal van de beroemde salonnière en muze Misia Sert (1872-1950), is deel 193 in de beroemde Privé-Domein serie en vertelt over haar leven als Russisch-geboren vrouw in de Franse elite

Dagboek van de Nederlandse schrijver en vertaler (1937-2007) over een periode in zijn leven die door alcoholisme beheerst werd. Op 10 december 1990, op weg naar huis met 4 flessen wodka en anderhalve liter Fanta, komt August Willemsen ten val. Het lukt hem niet meer overeind te komen. In het AMC constateert men, behalve ernstige onderkoeling en ondervoeding, een gebroken linkerheup. Zo begint het beklemmende relaas van een val. In brieven doet de auteur verslag van de voorgeschiedenis: zijn afdaling in de hallucinatoire wereld van de alcohol - in dagboekvorm van de nageschiedenis: zijn herstel in de surrealistische wereld van 'Huize J'. De woorden waarmee hij zowel het een als het ander karakteriseert, vormen een De profundis: ze beschrijven une saison en enfer.

August Willemsen laat hier beangstigend duidelijk zien wat er gebeurt wanneer iemand in de maalstroom raakt waar drank toe leidt. De uitkomst blijft ongewis: Ik kan al boodschappen doen. [...] Dan is volledig herstel niet ver weg...

Reisbrieven van de Nederlandse vertaler uit de jaren 1967-1984. August Willemsen (1936) geniet gelijkelijk als vertaler van poëzie en van proza een grote reputatie. Van Portugese en Braziliaanse schrijvers als Fernando Pessoa, Carlos Drummond de Andrade, Machado de Assis en João Guimarães Rosa was hij de Nederlandse vertaler en pleitbezorger. In 1983 werd hem daarvoor de Martinus Nijhoff-prijs voor vertalingen toegekend. Daarnaast kreeg hij erkenning voor zijn eigen literaire werk, onder meer in de vorm van de Van der Hoogt-prijs 1986 voor deze bundel Braziliaanse brieven.

Het leven van Anton Tsjechov (1860-1904) is al vaak beschreven, maar zelden is hij zo direct in en vanuit zijn intieme omgeving geportretteerd als in Rondom Tsjechov van zijn jongste broer Michail. In zijn memoires geeft Michail een beeld van het milieu waarin Anton opgroeide en zich ontplooide: het gezin, de steden en dorpen waar hij woonde of de zomermaanden doorbracht en de overvloedige contacten met bevriende kunstenaars, studenten, medici, bellettrisen et cetera. Dit panoramische boek biedt een boeiende kijk van dichtbij op het Russische leven dat de achtergrond vormde voor het werk van Anton Tsjechov niet alleen, maar ook dat van Tolstoj, Korolenko, Gorki, Boenin, Koeprin, Leskov, Tsjaikovski en vele anderen. Dit boek is een correctie op het eenzijdige imago van Anton Tjechov als de elegistische zanger van de hopeloosheid van het bestaan, zoals dat met name aan het begin van de 20e eeuw overheerste. Anton treedt uit deze memoires naar voren als een energieke jonge kerel, volhardend, ideeënrijk, amusant en beschikkend over een onverwoestbaar goed humeur. Michail heeft niet getracht het diepste wezen van zijn broer te peilen. Maar juist door zich op Tsjechovs doen en laten van alledag te concentreren zet hij hem haarscherp voor ons neer.

Autobiografie van de Engelse romancier. Anthony Trollope (1815-1882) heeft in zijn leven meer gedaan en geschreven dan welke Engelse auteur ook. Hij publiceerde 51 boeken, voor het merendeel omvangrijke, veeldelige romans. Hij was hoofdinspecteur bij de posterijen in Ierland en heeft in een aantal Engelse koloniën de postdienst georganiseerd. Trollope was extreem bereisd, kon nooit genoeg krijgen van jagen en paardrijden en heeft en passant de brievenbus ingevoerd. Het is een raadsel waar hij de tijd vandaan haalde om nog zo'n enorm oeuvre te schrijven. Een voordeel was dat Trollope graag schreef tijdens trein- en bootreizen. Bovendien schreef hij vóór het ontbijt al een paar uur. Tien jaar voor zijn dood voltooide hij een van de neest openhartige en levendige autobiografieën uit de 19e-eeuwse literatuur, droogweg: Een autobiografie geheten. Na de met veel humor en zelfspot geschreven reis door zijn eigen leven en boeken noteerde Trollope: 'En nu steek ik mijn hand op en wuif ik vanaf de andere oever allen vaarwel die enkele woorden hebben willen lezen van de vele die ik heb geschreven.' Terecht is Trollope een vermaard schrijver, die bij zulke uiteenlopende figuren als Tolstoj, Mario Praz en Maarten 't Hart een oprechte en grote bewondering heeft weten af te dwingen.

Op eigen verzoek posthuum in het westen uitgegeven memoires van de Russische componist (1906-1975). De in 1975 overleden Russische componist Dmitri Sjostakovitsj kwam tijdens zijn leven verschillende malen met de communistische partij in botsing vanwege de vermeende 'decadentie' van zijn muziek. Anderzijds ontving hij in 1949 de Stalinprijs. Getuigenis, de door Sjostakovitsj aan zijn vriend Volkov gedicteerde memoires, halen echter resoluut de hekel over elke illusie dat er ooit iets warms is geweest tussen de componist en het sovjetgezag. Het boek is een verbitterde afrekening met het stalinisme, de censuur en de repressie. Maar het is ook een levensbeschrijving met de boeikracht van een monumentale kunstenaarsroman. Stalin wilde dat Sovjetcomponisten vrolijke en optimistische muziek schreven. Sjostakovitsj deed vaak precies het tegenovergestelde. Hij gaf uitdrukking aan de angst, vrees en frustratie van het leven in Stalinistisch Rusland.

Herinneringen van de Pools-Amerikaanse schrijver (1904-1991) aan de joodse gemeenschap in Warschau in de eerste decennia van deze eeuw.

Memoires van de Amerikaanse jiddische auteur (1904- ) over zijn Poolse jeugd tot 1935. Dat Singer van origine Pool is en dat de bronnen van zijn schrijverschap samenvallen met de ervaringen in het land van zijn jeugd is duidelijk geworden uit veel van zijn romans en verhalen. De verhaalde gebeurtenissen spelen immers dikwijls in Polen of zijn hoofdfiguren zijn uit Polen afkomstig.

Bundel essays en aforismen van de Duitse pessimistische wijsgeer (1788-1860). De man streeft naar een directe beheersing van de dingen, door ze te begrijpen of te onderwerpen. Maar de vrouw is altijd en overal uitsluitend aangewezen op een indirecte beheersing, namelijk via de man, en hij is het die zij moet beheersen. Daarom ligt het in de aard van de vrouw om alle dingen alleen maar te beschouwen als een middel om een man te veroveren, en hun interesse in iets anders is altijd maar geveins, is enkel een omweg, dat wil zeggen loopt uit op koketterie en na-aperij!' Aldus de auteur van de meest tegendraadse boutade over vrouwen uit de wereldliteratuur Arthur Schopenhauer. Er is geen vrouw die deugt is een verzameling van alle prikkelende uitspraken, aforismen en anekdoten van de beroemde negentiende-eeuwse filosoof over het verschijnsel vrouw die hij in de loop van zijn leven noteerde. 

Ooggetuigeverslag van de Russische revolutie door de Russisch-Amerikaanse socioloog (1889-1968), die als lid van de Kerenski-regering van zeer nabij de machtsovername door de Bolsjewiki meemaakte. Dat de machtsovername door de Bolsjeviki het gezicht van onze eigen tijd ingrijpend heeft bepaald, zal niemand ontkennen. In Bladen uit een dagboek, Rusland 1917-1922 komen de Russische revolutie en de eerste chaotische jaren van de aan alle kanten belaagde jonge Sovjetstaat opnieuw en op overtuigende wijze tot leven. De socioloog Pitirim Sorokin (1889-1968) maakte de Revolutie van nabij en zeer bewust mee. Hij was korte tijd lid van de regering-Kerenski, was van 1919 tot 1922 hoogleraar te Petrograd en emigreerde in 1923 naar de VS waar hij opnieuw hoogleraar werd, eerst aan de universiteit van Minnesota, later aan die van Harvard. 

Sorokins dagboek is een helder en vooral buitengewoon spannend ooggetuigenverslag. Hij had een scherp oog voor wat de oorlogshandelingen voor het individu betekenden en wist die in schilderachtige termen te beschrijven. Daarnaast wist hij ook de grote maatschappelijke omwentelingen te schetsen en te interpreteren. Hij is heel beslist in zijn afwijzing van de bloeddorstigheid en tirannie van de Revolutie maar anderzijds is hij niet blind voor de verdiensten die de Revolutie desondanks bezat. Zijn boek bevat dan ook gedachten en meningen die voor tegenstanders en voorstanders van het Bolsjevisme even ongemakkelijk zijn.

Keuze uit enkele bundels notities over politiek, leven en literatuur van de Russische schrijver Vasisli Rozanov (1856-1919). Gedurende zijn leven en ook daarna was hij een omstreden figuur in de Russische letteren. Men maakte hem uit voor aartsreactionair, antichrist, antisemiet en pornograaf, en de censuur zat hem voortdurend op zijn nek. Rozanov was nu eenmaal een principiële dwarsligger die het voortdurend opnam tegen de heersende openbare mening en het gezag. Zo gold hij vóór de Russische revolutie als links, maar was hij tijdens de revolutie de felste criticus ervan. Hij was ervan overtuigd geraakt dat het christendom aan de bron stond van de revolutie en dat zou onherroepelijk voor een einde van de beschaving zorgen.

Inferno is een autobiografische roman van de Zweedse schrijver August Strindberg (1849-1912). Het boek is origineel in het Frans geschreven in 1895–1897 op het hoogtepunt van de problemen van Strindberg, met zowel censoren als vrouwen. Deze Nederlandse vertaling is van Cora Polet.

Impressies over de in Rusland geboren en naar Amerika geëmigreerde componist (1882-1971). Een verslag van ontmoetingen met schrijvers, kunstenaars, politici, van reizen en van discussies en polemieken met dirigenten en musici. Strawinsky was een man van prikkelende, waakzame intelligentie, hij had merkwaardige vooroordelen maar verdedigde die steeds met ontwapenende energie. Strawinsky's humor en niet geringe eruditie hebben heel wat mensen die zich aanvankelijk tegen zijn opinies en theorieën schrap zetten aan hem verknocht. Met het lezen van de door Craft - collega componist, dirigent en schrijver, maar bovenal gedurende de laatste twintig levensjaren van Strawinsky diens intiemste vriend - genoteerde gesprekken, krijgt men soms de indruk met de Archie Bunker van de moderne muziek te maken te hebben. Zijn tegenstrijdigheden zijn steeds van een heerlijke polemische frisheid.

Beschrijving van Hamsuns belevenissen tussen 26-5-1945 (als hij wordt geïnterneerd vanwege zijn relatie met de Duitsers tijdens de oorlog) en 24-6-1948, de dag waarop hij wordt veroordeeld en zijn gehele vermogen wordt geconfisqueerd. Deze tragikomische tocht van Hamsun leidt tot deze wonderlijk knappe autobiografie.

Gefingeerde autobiografie van een schrijver in ruste.

In 1852 besloot de Russische regering een hernieuwde poging te doen betrekkingen met Japan aan te knopen. Er werd een eskader uitgerust dat een reis om de wereld zou moeten doen. Deze wereldreis zou ruim twee jaar duren.

Interview met de Frans-Joodse essayist Emmanuel Berl (1892-1976) over zijn leven en werk, gevolgd door een autobiografische schets

Keuze uit de verzamelde columns die de Braziliaans-joodse schrijfster (1920-1977) tussen 1967 en 1973 schreef in de zaterdageditie van het Jornal do Brasil.

Autobiografie van de Italiaanse schrijver (1861-1928).

Met veel liefde en oog voor detail beschrijft Frank Meyrink in zijn dagboek de laatste jaren uit het leven van de beroemde pedagoog, cultuurfilosoof, architect, dichter en regisseur en niet te vergeten oprichter van de 'New School', Johann Gottlieb Freudenacker (1915-1992). Meyrink, een van de jongeren uit Gottliebs kring - huisvriend, intimus en bloedbroeder - raakte bijna idolaat van zijn oudere vriend en schreef zijn fascinatie van zich af in dit minutieuze dagboek. Als een ware Eckermann bezocht Meyrink zijn leermeester en idool vrijwel dagelijks in diens woning en deed opmerkelijk nauwgezet verslag van alle conversaties en gebeurtenissen, en zijn eigen overwegingen daarbij. De lezer kan zich voortdurend een beeld vormen van de intelligentie, diepgang, welsprekendheid en wijsheid van de oude meester in de beslotenheid van zijn alledaagse, en ondanks zijn internationale roem tamelijk eenvoudige bestaan in Doesburg

Bundel brieven van en interviews met de Franse schrijver (1894-1961).

Autobiografische geschriften van de Ierse letterkundige (1865-1939).

Autobiografie waarin Mann de grote conflicten van zijn leven beschrijft in hun verhouding tot de cultuur- en tijdsgeschiedenis. Zijn homoseksualiteit houdt hij niet verborgen. Deze autobiografie van Klaus Mann vormt de neerslag van een uitermate bewogen en strijdbaar leven, vol dynamiek, hoop, teleurstelling en desillusie. Hij geeft niet alleen een intieme inkijk in zijn eigen ontwikkeling als avontuurlijke outsider maar vertelt ook vele details over zijn beroemde ouders. Het hectische culturele leven in de jaren twintig en het gevaarlijke bestaan van emigranten na 1933 zijn zelden zo levendig en ontroerend beschreven. Het keerpunt is het meest volwassen en kleurrijke werk van Klaus Mann, die als fervent antifascist reeds in 1930 aan een vriend schreef: ‘Ik ben bang voor de Hitler-dictatuur.’

Keuze uit de brieven van de Duitse filosoof (1788-1860). Arthur Schopenhauer was en is de voorkeurfilosoof van een groot aantal eminente schrijvers en denkers. Tolstoj noemde hem 'de geniaalste van alle mensen', en van Nietzsche is bekend dat hij soms dagen achtereen als in een roes in Schopenhauers werken las. Tsjechov, Hardy, Rilke, Thomas Mann, Proust, Kafka, Freud, Habermas en vele anderen lieten zich bewonderend over zijn heldere, ironische, souvereine proza uit. Geen wonder, want Schopenhauer was zeker een van de meest virtuoze stilisten onder de filosofen. Schopenhauer is natuurlijk allereerst de auteur van het onvolprezen Die Welt als Wille und Vorstellung. Maar er school in hem eveneens een groot briefschrijver, die op een laconieke, scherpe en toch ook weer verdraagzame manier naar buiten kon treden. In de brieven die in De wereld deugt niet zijn samengebracht schrijft hij over de landschappen en steden die hij bereisde, over de boeken en kranten die hij las, over de roddels en geruchten die hij vernam

Dit boek bevat de wereldberoemde trilogie waarin Alekséj (Aljosja) Maksimovítsj Pesjkov, beter bekend als Maxim Gorki, zijn eerste twintig levensjaren heeft opgetekend als een spannend verhaal. Als geen ander laat Gorki het Rusland van vóór de revolutie herleven, een beschaving die in 1917 volledig werd weggevaagd.
In Kinderjaren ervaren we door de ogen van het kind Aljosja het rauwe milieu van kleine ambachtslieden, waarin wreedheid en tederheid, heidens volksgeloof en christendom hand in hand gaan. Hoewel Aljosja opgroeit in een mallemolen van dwaas en sadistisch gedrag, vlucht hij nooit in zelfbeklag. 
Onder de mensen laat vervolgens zien hoe de veertienjarige Aljosja na de dood van zijn moeder in zijn onderhoud voorziet. Hij beproeft zijn geluk als loopjongen in een schoenenwinkel, bordenwasser op een stoomschip op de Wolga en als leerling in een iconenatelier.

Dagboekpassages met o.a. reisimpressies en literaire portretten van de Catalaanse schrijver (1897-1981) geschreven tussen 1918-1920

Brieven van de Franse auteur (1871-1922). De in dit deel bijeengebrachte brieven tonen ons Proust van zeer verschillende kanten. Er zijn zijn jeugdbrieven, die ons veel leren over zijn verhouding met zijn familie, zijn weigering om een praktisch beroep te kiezen en zijn toenemende voorliefde voor literaire salons. Dan zijn er de brieven uit de periode van 'Les Plaisirs et les jours' en de tijd dat hij aan zijn grote romans begint te werken. Afwisselend is Proust op het kruiperige af vleiend, werkelijk belangstellend in het welzijn van anderen; nadenkend, zelfs moralistisch, vernietigend in zijn oordeel, liefst in een fraai geformuleerde bijzin. 

Zijn brieven zijn duidelijke stijloefeningen voor zijn grote werk, vol roddels, vol wijsheid ook. En natuurlijk staan ze vol herinneringen aan en portretten van de mensen die hij in 'A la recherche du temps perdu' zou vereeuwigen.

Dagboek van de Duitse schrijver, bijgehouden tijdens zijn mobilisatie als reservist tijdens de Tweede Wereldoorlog in Parijs en Rusland.